گاهی دانشآموز ساعتهای زیادی را صرف درس خواندن میکند، برنامه دارد، کتاب و جزوهاش همیشه آماده است، اما وقتی نتیجه آزمون یا امتحان را میبیند، احساس میکند چیزی درست پیش نمیرود. در چنین شرایطی، اولین واکنش ممکن است این باشد که «باید بیشتر درس بخوانم.» اما همیشه مشکل کمبود زمان مطالعه نیست. گاهی لازم است قبل از افزایش ساعت مطالعه، از خودمان بپرسیم:
آیا روشی که برای درس خواندن استفاده میکنم، واقعاً برای یادگیری من مناسب است؟
۱. زیاد میخوانی، اما نمیتوانی مطالب را از حفظ توضیح بدهی
یکی از نشانههای مهم این است که هنگام خواندن کتاب احساس میکنی مطالب را کاملاً متوجه شدهای، اما وقتی کتاب را میبندی و میخواهی آنها را توضیح بدهی، بخش زیادی از مطالب یادت نمیآید. این اتفاق میتواند به دلیل تکیه زیاد بر دوبارهخوانی و نگاه کردن به متن باشد. برای بررسی میزان یادگیری، گاهی کتاب را ببند و از خودت بپرس: نکات اصلی این مبحث چه بودند؟ اگر بخواهم این مطلب را برای یک نفر توضیح بدهم، چه میگویم؟ چه فرمولها یا نکاتی را به یاد دارم؟ آیا میتوانم بدون نگاه کردن به جزوه یک سؤال درباره این مبحث حل کنم؟ اگر پاسخ دادن سخت باشد، احتمالاً لازم است مطالعه فعالتری داشته باشی.
۲. ساعت مطالعهات زیاد است، اما پیشرفتت کم است
اگر زمان زیادی را پشت میز میگذرانی اما نتیجه آزمونها یا میزان تسلطت تغییر زیادی نمیکند، بهتر است فقط ساعت مطالعه را بیشتر نکنی. ممکن است بخشی از زمان مطالعه صرف کارهایی مثل: دوبارهخوانیهای طولانی حواسپرتی مرتب کردن مداوم جزوهها استراحتهای بدون برنامه مطالعه بدون هدف مشخص شود. در این شرایط، به جای پرسیدن «چطور بیشتر درس بخوانم؟» بهتر است بپرسی: «از زمانی که برای مطالعه میگذارم، چقدر واقعاً برای یادگیری استفاده میکنم؟»
۳. فقط زمانی تست میزنی که احساس کنی کاملاً آمادهای
تست زدن فقط برای سنجش نهایی نیست؛ میتواند بخشی از فرایند یادگیری هم باشد. اگر همیشه منتظر بمانی تا یک مبحث را صددرصد یاد بگیری و بعد سراغ تست بروی، ممکن است فرصت مهمی برای پیدا کردن نقاط ضعف خودت را از دست بدهی. البته نوع تست باید با مرحله مطالعه هماهنگ باشد. تست آموزشی میتواند به یادگیری کمک کند و تستهای زماندار بیشتر برای سنجش عملکرد مناسب هستند. بنابراین اگر تمام مطالعهات به خواندن محدود شده و تمرین و تست جای کمی در برنامه دارد، شاید لازم باشد روش مطالعهات را متعادلتر کنی.
۴. مطالب را میخوانی، اما چند روز بعد تقریباً همهچیز را از نو باید یاد بگیری
اگر هر بار که به یک مبحث برمیگردی احساس میکنی انگار برای اولین بار آن را میخوانی، احتمالاً مرور در برنامه مطالعهات جای کافی ندارد. یادگیری فقط به مطالعه اولیه محدود نمیشود. مرور فاصلهدار کمک میکند مطالب در چند نوبت دوباره فعال شوند و یادآوری آنها در آینده آسانتر شود. به جای اینکه یک مطلب را چند ساعت پشت سر هم بخوانی، میتوانی مطالعه و مرور آن را در چند روز یا چند نوبت پخش کنی.
۵. برای هر درس دقیقاً یک روش داری
ممکن است روشی که برای یک درس مناسب است، برای درس دیگری بهترین انتخاب نباشد. برای مثال، در یک درس ممکن است خلاصهنویسی و مرور نکات مفید باشد، اما در درسی دیگر، حل تمرین و تست نقش مهمتری داشته باشد. به همین دلیل بهتر است به جای داشتن یک نسخه ثابت برای تمام درسها، روش مطالعه را با توجه به ماهیت درس و نیاز خودت تنظیم کنی. مطالعه مؤثر یعنی انتخاب روش مناسب برای هدف مناسب.
۶. بعد از مطالعه نمیدانی دقیقاً چه چیزی یاد گرفتهای
گاهی یک ساعت مطالعه تمام میشود و وقتی میخواهیم نتیجه آن را بررسی کنیم، فقط میتوانیم بگوییم: «یک ساعت درس خواندم.» اما نمیتوانیم بگوییم: «چه چیزی یاد گرفتم؟» این تفاوت مهمی است. بهتر است قبل از شروع مطالعه، هدف مشخصی داشته باشیم.مثلاً به جای: «امروز زیست میخوانم.» بگوییم: «امروز این بخش را مطالعه میکنم، نکات اصلی آن را از حافظه مرور میکنم و ۱۰ تست آموزشی میزنم.» در این حالت، پایان مطالعه معیار مشخصتری برای ارزیابی داریم.
۷. با وجود مطالعه زیاد، در آزمون نمیتوانی آموختههایت را بهخوبی به کار ببری
گاهی دانشآموز در خانه احساس میکند یک مبحث را کاملاً بلد است، اما در آزمون نمیتواند از آموختههایش استفاده کند. این اتفاق میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ برای مثال: تمرین کافی نداشتن تست نزدن آشنا نبودن با شرایط آزمون ضعف در مدیریت زمان اضطراب یا کاهش تمرکز تمرین نکردن بازیابی مطالب در این شرایط، فقط دوباره خواندن کتاب لزوماً مشکل را حل نمیکند. باید مشخص کنیم مشکل دقیقاً کجاست: یادگیری، یادآوری، کاربرد مطلب، دقت یا مدیریت زمان؟
چطور بفهمیم دقیقاً چه چیزی را باید تغییر دهیم؟
مرحله اول: نتیجه مطالعه را بررسی کن
بعد از مطالعه از خودت بپرس: چه چیزی یاد گرفتم؟ چقدر میتوانم آن را بدون نگاه کردن به کتاب توضیح بدهم؟ آیا میتوانم سؤالهای مربوط به آن را حل کنم؟
مرحله دوم: اشتباهاتت را پیدا کن
اگر در تست یا آزمون اشتباه میکنی، مشخص کن علت آن چیست. مثلاً: مطلب را بلد نبودم → یادگیری نیاز به تقویت دارد. مطلب را بلد بودم اما فراموش کردم → مرور و بازیابی نیاز به تقویت دارد. مطلب را بلد بودم اما سؤال را اشتباه حل کردم → تمرین و تحلیل نیاز به تقویت دارد.
مرحله سوم: فقط یک تغییر ایجاد کن
لازم نیست همزمان روش مطالعه، برنامه، ساعت خواب، تعداد تست و همه چیز را تغییر بدهی. یک تغییر مشخص ایجاد کن و نتیجه آن را در چند نوبت بررسی کن. مثلاً اگر همیشه فقط دوبارهخوانی میکنی، برای مدتی تمرین بازیابی و تست را به مطالعه اضافه کن.
مرحله چهارم: نتیجه را با قبل مقایسه کن
هدف از تغییر روش مطالعه، رسیدن به یک روش «جادویی» نیست. باید ببینی آیا تغییر ایجادشده باعث شده: مطالب را بهتر به یاد بیاوری؟ تستهای بیشتری را درست پاسخ بدهی؟ اشتباهاتت کمتر شود؟ زمان مطالعهات هدفمندتر شود؟ اگر پاسخ مثبت است، میتوانی همان روش را ادامه و بهتدریج کاملتر کنی.
نکته مهم
هر روش مطالعهای که برای یک دانشآموز جواب داده، لزوماً برای دانشآموز دیگر بهترین روش نیست.
به جای اینکه دائماً روشهای مختلف را امتحان کنیم، بهتر است ابتدا مشکل خودمان را پیدا کنیم و بعد روش مطالعه را بر اساس آن اصلاح کنیم.
گاهی مشکل از کمبود ساعت مطالعه نیست؛ ممکن است مشکل اصلی مرور، بازیابی، تستزدن، تمرکز یا تحلیل اشتباهات باشد.
اگر زیاد درس میخوانی اما مطالب را بهخوبی به یاد نمیآوری، چند روز بعد باید دوباره همهچیز را از اول بخوانی، در مطالعهات تمرین و تست کمی داری یا نمیتوانی آموختههایت را در آزمون به کار ببری، بهتر است روش مطالعهات را بررسی کنی.
تغییر روش مطالعه به معنی کنار گذاشتن تمام عادتهای قبلی نیست. کافی است ابتدا نقطه ضعف را پیدا کنی و سپس یک یا دو تغییر هدفمند ایجاد کنی.
هدف، بیشتر درس خواندن نیست؛ هدف این است که از زمانی که برای مطالعه میگذاریم، یادگیری بیشتری به دست بیاوریم.
سوالات متداول
آیا اگر نتیجه خوبی نمیگیریم، حتماً روش مطالعهمان اشتباه است؟
نه. نتیجه مطالعه به عوامل مختلفی مانند میزان آمادگی، کیفیت یادگیری، مرور، تستزدن و شرایط آزمون بستگی دارد. بهتر است ابتدا علت نتیجه ضعیف را پیدا کنیم.
آیا باید برای هر درس روش مطالعه متفاوتی داشته باشیم؟
لزومی ندارد روش هر درس کاملاً متفاوت باشد، اما بهتر است با توجه به ماهیت درس و هدف مطالعه، از ترکیبی از روشهای مناسب استفاده کنیم.
از کجا بفهمیم یک مطلب را واقعاً یاد گرفتهایم؟
یکی از راهها این است که بدون نگاه کردن به کتاب بتوانیم مطلب را توضیح دهیم، نکات اصلی را به یاد بیاوریم و سؤالهای مرتبط با آن را حل کنیم
اگر روش مطالعهام را تغییر بدهم، باید ساعت مطالعهام را هم تغییر دهم؟
نه لزوماً. ابتدا کیفیت مطالعه را بررسی و اصلاح کن. ممکن است بدون افزایش ساعت مطالعه و فقط با تغییر روش، نتیجه بهتری بگیری.
چند وقت یکبار باید روش مطالعه را تغییر دهیم؟
لازم نیست مرتب روش مطالعه را عوض کنیم. بهتر است یک روش را برای مدتی اجرا کنیم، نتیجه آن را بررسی کنیم و فقط در صورت وجود مشکل، تغییرات لازم را ایجاد کنیم.
- روش مطالعه
- مطالعه موثر
- تست زدن
- اشتباهات مطالعاتی
- مرور مطالب
- روش صحیح مطالعه
- حافظه
- دانش اموزان
نظرات(۰)
هنوز نظری تایید نشده است. اولین نفر باشید.