وقتی یک مبحث را خوب یاد نمیگیریم، اولین فکری که ممکن است به ذهنمان برسد این است که شاید منبع مناسبی نداریم. به همین دلیل ممکن است کتاب جدیدی تهیه کنیم، جزوه دیگری را شروع کنیم یا سراغ ویدئوهای آموزشی متفاوتی برویم. گاهی تغییر منبع واقعاً لازم است؛ اما اگر این کار به یک عادت تبدیل شود، ممکن است روند یادگیری را مختل کند. دانشآموز بهجای اینکه زمان خود را صرف یادگیری، تمرین و مرور کند، مدام بین منابع مختلف جابهجا میشود.
چرا تغییر مداوم منابع مشکلساز میشود؟
۱. یادگیری پراکنده میشود
هر منبع ممکن است ترتیب آموزش، روش توضیح و شیوه دستهبندی مطالب متفاوتی داشته باشد. وقتی دائماً بین چند منبع جابهجا میشویم، ذهن فرصت کافی برای ساختن یک مسیر منظم از مطالب پیدا نمیکند. ممکن است یک مبحث را از چند کتاب بخوانیم، اما در پایان هنوز ندانیم دقیقاً کدام نکتهها را باید یاد بگیریم و کدام بخشها برای ما مهمتر هستند.
۲. زمان زیادی صرف شروع دوباره میشود
هر بار که منبع جدیدی را شروع میکنیم، بخشی از زمان صرف آشنایی با ساختار آن میشود. مثلاً ممکن است دانشآموزی ۳۰ صفحه از یک کتاب را بخواند، بعد احساس کند کتاب دیگری بهتر است و سراغ منبع دوم برود. در منبع جدید دوباره از ابتدا با توضیحات و مثالهایی روبهرو میشود که شاید بخش زیادی از آنها را قبلاً دیده باشد. در نتیجه، ساعت مطالعه بالا میرود اما پیشرفت واقعی به همان اندازه افزایش پیدا نمیکند.
۳. توهم یادگیری ایجاد میشود
خواندن یک مبحث از چند منبع مختلف ممکن است احساس آشنایی زیادی با آن ایجاد کند. دانشآموز تصور میکند چون این مطلب را بارها دیده، پس به آن مسلط است. اما آشنایی با یک مطلب با توانایی توضیح دادن، یادآوری کردن و حل سؤال درباره آن تفاوت دارد. گاهی بهتر است بهجای خواندن همان مبحث در سه کتاب، یک منبع را دقیق بخوانیم و سپس با تست و تمرین میزان تسلط خود را بررسی کنیم
۴. تحلیل اشتباهات سختتر میشود
وقتی منابع زیادی استفاده میکنیم، ممکن است مشخص نباشد مشکل اصلی از کجاست. برای مثال، اگر در تستهای یک مبحث اشتباه کنیم، باید بدانیم آیا مشکل از یادگیری مفهوم بوده، تمرین کم داشتهایم، صورت سؤال را درست نخواندهایم یا نکتهای را فراموش کردهایم. اگر برای هر بخش از چند منبع مختلف استفاده کرده باشیم، پیدا کردن علت خطا دشوارتر میشود.
۵. برنامهریزی بههم میریزد
یکی از پیامدهای تغییر مداوم منابع، ناتمام ماندن برنامههاست. ممکن است برای مطالعه یک فصل برنامه مشخصی داشته باشیم، اما در میانه مسیر با معرفی یک کتاب جدید یا یک منبع پیشنهادی، برنامه را تغییر دهیم. تکرار این اتفاق باعث میشود تعداد زیادی منبع نیمهتمام داشته باشیم و احساس کنیم همیشه از برنامه عقب هستیم.
آیا استفاده از چند منبع همیشه اشتباه است؟
خیر. مسئله، «تعداد منابع» نیست؛ بلکه نحوه استفاده از آنها اهمیت دارد. ممکن است یک دانشآموز برای آموزش مفاهیم از یک منبع، برای تمرین از منبعی دیگر و برای آزمون و سنجش از منبعی متفاوت استفاده کند. این کار اگر با برنامه انجام شود، میتواند مفید باشد. مشکل زمانی ایجاد میشود که دانشآموز بدون دلیل مشخص و فقط به دلیل احساس اینکه «شاید منبع دیگری بهتر باشد» مرتب منبع خود را تغییر دهد.
چه زمانی بهتر است منبع را تغییر دهیم؟
تغییر منبع زمانی منطقیتر است که یک مشکل مشخص وجود داشته باشد؛ برای مثال: سطح کتاب با سطح فعلی دانشآموز تناسب ندارد. توضیحات منبع برای دانشآموز قابل فهم نیست. تمرینهای منبع با هدف مطالعه هماهنگ نیست. حجم منبع با زمان در دسترس تناسب ندارد. دانشآموز بعد از استفاده درست و کافی، پیشرفت مورد انتظار را مشاهده نمیکند. منبع برای نوع آزمونی که دانشآموز در آن شرکت میکند مناسب نیست. در چنین شرایطی، تغییر منبع میتواند یک تصمیم منطقی باشد، نه یک تصمیم احساسی.
قبل از تغییر منبع این سؤالها را از خودمان بپرسیم
قبل از اینکه کتاب یا جزوه جدیدی را شروع کنیم، بهتر است چند سؤال ساده بپرسیم: مشکل دقیقاً چیست؟ آیا مشکل از منبع است یا از روش مطالعه من؟ آیا منبع فعلی را به اندازه کافی و درست استفاده کردهام؟ آیا با تمرین و مرور میتوان این مشکل را برطرف کرد؟ منبع جدید دقیقاً چه مشکلی را قرار است حل کند؟ اگر برای این سؤالها پاسخ مشخصی نداریم، احتمالاً هنوز دلیلی جدی برای تغییر منبع وجود ندارد.
نکته مهم
منبع بیشتر لزوماً به معنی یادگیری بیشتر نیست.
گاهی یک منبع مناسب که چند بار با روش درست مطالعه، تمرین و مرور شود، بسیار مفیدتر از چند منبعی است که هرکدام فقط بخشی از آنها خوانده شدهاند.
هدف اصلی نباید جمع کردن منابع باشد؛ هدف باید رسیدن به تسلط باشد.
اگر چند منبع داریم، چه کار کنیم؟
اگر در حال حاضر چند کتاب یا جزوه برای یک درس داریم، لازم نیست همه آنها را همزمان مطالعه کنیم. میتوانیم یک منبع را بهعنوان منبع اصلی انتخاب کنیم و سایر منابع را فقط برای هدفهای مشخص نگه داریم؛ مثلاً: منبع اصلی برای یادگیری منبع دوم برای تمرین بیشتر منبع سوم برای سؤالهای چالشی یا جمعبندی به این ترتیب، هر منبع نقش مشخصی خواهد داشت و از مطالعه تکراری و پراکنده جلوگیری میشود.
سوالات متداول
آیا داشتن چند منبع برای یک درس اشتباه است؟
خیر. اگر هر منبع هدف مشخصی داشته باشد، استفاده از چند منبع میتواند مفید باشد.
از کجا بفهمیم مشکل از منبع است یا روش مطالعه؟
ابتدا بررسی کنید که آیا منبع را بهطور کامل و با روش درست مطالعه و تمرین کردهاید. اگر با وجود استفاده درست، همچنان مشکل مشخصی وجود داشت، تغییر منبع میتواند منطقی باشد.
آیا منبع سختتر همیشه بهتر است؟
خیر. بهترین منبع لزوماً سختترین منبع نیست؛ منبع باید با سطح فعلی، هدف و زمان دانشآموز تناسب داشته باشد.
اگر چند منبع خریده باشیم، باید همه را بخوانیم؟
خیر. بهتر است یک منبع را بهعنوان منبع اصلی انتخاب کنید و منابع دیگر را فقط برای هدفهای مشخص به کار ببرید.
چرا تغییر زیاد منابع باعث عقب افتادن از برنامه میشود؟
زیرا هر بار بخشی از زمان صرف شروع، آشنایی و مطالعه دوباره مطالب میشود و ممکن است تمرین، مرور و تحلیل تستها عقب بیفتد.
- تغییر منابع
- مطالعه
- روش مطالعه
- مهارت مطالعه
- انتخاب منبع
- برنامه ریزی درسی
- درس
- امتحان
نظرات(۰)
هنوز نظری تایید نشده است. اولین نفر باشید.