اشتباه کردن یکی از طبیعیترین بخشهای یادگیری است؛ اما بعضی از کودکان از اینکه پاسخ اشتباهی بدهند، مسئلهای را غلط حل کنند یا مورد توجه همکلاسیها قرار بگیرند، میترسند. ممکن است کودک پاسخ سؤال را بداند اما دستش را بالا نبرد یا ترجیح دهد اصلاً در فعالیتهای کلاسی شرکت نکند. این رفتار لزوماً به معنی کمبود توانایی درسی نیست. گاهی کودک بیشتر از اینکه از خود سؤال بترسد، از قضاوت شدن به خاطر پاسخ اشتباه نگران است. واکنش والدین و معلم میتواند نقش مهمی در تغییر این نگرش داشته باشد.
چرا کودک از اشتباه کردن میترسد؟
دلایل مختلفی میتواند پشت این ترس وجود داشته باشد: تجربه تمسخر یا خندیدن دیگران بعد از یک پاسخ اشتباه حساسیت زیاد نسبت به نظر معلم یا همکلاسیها ترس از اینکه اشتباه کردن نشانه «باهوش نبودن» باشد توقع بیش از حد از خود تجربه برخورد تند با اشتباه در خانه یا مدرسه مقایسه شدن با دانشآموزان دیگر اعتمادبهنفس پایین در یک درس خاص عادت به درست انجام دادن همه کارها و دشواری در پذیرش اشتباه بنابراین بهتر است قبل از اینکه به کودک بگوییم «اینقدر نترس»، بفهمیم دقیقاً از چه چیزی میترسد.
از کودک درباره ترسش سؤال کنید
گفتوگوی آرام میتواند اولین قدم باشد. به جای اینکه بپرسیم «چرا جواب نمیدی؟»، سؤالهایی مثل این میتوانند کمککننده باشند: وقتی معلم سؤال میپرسد، بیشتر نگران چه چیزی هستی؟ اگر جوابت اشتباه باشد، فکر میکنی چه اتفاقی میافتد؟ از واکنش معلم بیشتر میترسی یا بچههای کلاس؟ تا حالا اتفاقی افتاده که باعث شود از جواب دادن بترسی؟ هدف این گفتوگو پیدا کردن مقصر نیست؛ بلکه باید به کودک کمک کنیم احساسش را بهتر بشناسد.
به کودک یاد بدهیم اشتباه بخشی از یادگیری است
کودک باید بهمرور متوجه شود که اشتباه کردن با ناتوان بودن تفاوت دارد. میتوانیم درباره اشتباههای معمول خودمان صحبت کنیم و نشان دهیم که همه انسانها ممکن است چیزی را اشتباه انجام دهند و سپس آن را اصلاح کنند. به جای جملههایی مثل: «چطور این سؤال ساده رو اشتباه کردی؟» بهتر است بگوییم: «بیا ببینیم کجای مسیر اشتباه شد و چطور میتونیم اصلاحش کنیم.» در این حالت، تمرکز از «غلط بودن پاسخ» به «فرایند یادگیری» منتقل میشود.
تلاش کودک را ببینید، نه فقط پاسخ درست را
اگر هر بار که کودک پاسخ درست میدهد او را تشویق کنیم، ممکن است بهمرور تصور کند ارزشمند بودن او به درست جواب دادن وابسته است. بهتر است گاهی تلاش و فرایند فکر کردن او را هم مورد توجه قرار دهیم: «خوب فکر کردی که به این روش رسیدی.» «جالب بود که راه دیگری برای حلش پیدا کردی.» «اینکه دوباره امتحانش کردی خیلی خوب بود.» این نوع بازخورد به کودک کمک میکند از فرایند یادگیری لذت ببرد و از اشتباه کردن کمتر بترسد.
کودک را مجبور به پاسخ دادن نکنید
اگر کودک از جواب دادن در کلاس میترسد، مجبور کردن او به مشارکت ناگهانی ممکن است اضطرابش را بیشتر کند. بهتر است مشارکت را تدریجی افزایش دهیم. برای مثال: ابتدا کودک پاسخ را در ذهن خود پیدا کند. بعد پاسخ را در خانه با والدین تمرین کند. سپس در موقعیتهای کمفشار نظر خود را بیان کند. در نهایت، با آمادگی بیشتر در فعالیتهای کلاسی مشارکت کند. پیشرفت کوچک هم پیشرفت است و نباید انتظار داشته باشیم کودک یکشبه کاملاً تغییر کند.
نقش والدین در کاهش ترس از اشتباه
والدین میتوانند با چند تغییر ساده فضای امنتری برای یادگیری ایجاد کنند: نتیجه هر فعالیت را بیش از حد بزرگ نکنند. کودک را با خواهر، برادر یا همکلاسیهایش مقایسه نکنند. اشتباههای درسی را به شخصیت کودک ربط ندهند. به جای سرزنش، درباره راه رسیدن به پاسخ صحبت کنند. از کودک نخواهند همیشه بهترین دانشآموز کلاس باشد. فرصت تجربه کردن و حل مسئله مستقل را به او بدهند. وقتی کودک اشتباه میکند، واکنش آرام و طبیعی نشان دهند.
نکته
هدف این نیست که کودک دیگر هیچوقت از اشتباه کردن نترسد؛ هدف این است که یاد بگیرد ترس از اشتباه نباید مانع سؤال پرسیدن، پاسخ دادن و یادگیری او شود.
اگر کودک در یک درس خاص از اشتباه میترسد چه کنیم؟
گاهی مشکل عمومی نیست و کودک فقط در یک درس، مثلاً ریاضی یا فارسی، از پاسخ دادن میترسد. در این شرایط بهتر است ابتدا پایه علمی او را بررسی کنیم. ممکن است کودک واقعاً در بعضی مفاهیم مشکل داشته باشد و همین موضوع باعث شده باشد اعتمادش به خودش کمتر شود. در این شرایط: مباحث پایه را دوباره مرور کنید. از سؤالهای سادهتر شروع کنید. اجازه دهید کودک بدون فشار تمرین کند. پیشرفتهای کوچک او را نشان دهید. بهجای تعداد پاسخهای غلط، روی روند بهتر شدن تمرکز کنید.
چه زمانی بهتر است از معلم کمک بگیریم؟
اگر ترس کودک فقط به یک موقعیت محدود نیست و در مدرسه یا فعالیتهای مختلف باعث کنارهگیری او میشود، بهتر است با معلم درباره این موضوع صحبت شود. همکاری والدین و معلم میتواند کمک کند تا مشخص شود این ترس بیشتر در چه موقعیتهایی اتفاق میافتد و چه نوع حمایتی برای کودک مناسبتر است.
کودکی که از اشتباه کردن در کلاس میترسد، لزوماً دانشآموز ضعیفی نیست. ممکن است او از قضاوت شدن، خندیده شدن یا ناامید کردن دیگران بترسد.
والدین میتوانند با ایجاد فضای امن، پرهیز از مقایسه، توجه به تلاش کودک و کمک به او برای پذیرش اشتباه، این ترس را کاهش دهند. مهم است کودک بداند کلاس محل یادگیری است، نه محلی برای درست جواب دادن به همه سؤالها.
وقتی کودک احساس کند میتواند اشتباه کند، دوباره تلاش کند و بدون ترس سؤال بپرسد، فرصت بیشتری برای یادگیری واقعی خواهد داشت.
سوالات متداول
چرا کودک از جواب دادن در کلاس میترسد؟
ممکن است کودک از پاسخ اشتباه، واکنش معلم یا قضاوت و خندیدن همکلاسیها بترسد. پیدا کردن علت اصلی، اولین قدم برای کمک به اوست.
آیا ترس از اشتباه کردن نشانه ضعف درسی است؟
نه لزوماً. حتی دانشآموزی که مطالب را بهخوبی میداند ممکن است به دلیل ترس از قضاوت شدن در کلاس پاسخ ندهد.
چگونه اعتمادبهنفس کودک را برای پاسخ دادن بیشتر کنیم؟
با ایجاد فضای امن، تشویق تلاش، شروع از سؤالهای ساده و پرهیز از سرزنش یا مقایسه میتوان بهتدریج اعتمادبهنفس کودک را افزایش داد.
آیا باید کودک را مجبور کنیم در کلاس جواب بدهد؟
بهتر است کودک را ناگهانی تحت فشار قرار ندهیم. مشارکت تدریجی و متناسب با شرایط کودک معمولاً رویکرد مناسبتری است.
اگر کودک از اشتباه کردن در یک درس خاص میترسد چه کنیم؟
ابتدا بهتر است مشخص شود آیا در آن درس مشکل مفهومی یا پایهای وجود دارد یا ترس کودک بیشتر به تجربههای قبلی و نگرانی از قضاوت دیگران مربوط است.
والدین هنگام اشتباه کودک چه واکنشی نشان دهند؟
بهتر است به جای سرزنش، روی فرایند حل مسئله تمرکز کنند و با کودک بررسی کنند که اشتباه از کجا ایجاد شده و چگونه میتوان آن را اصلاح کرد.
- دبستان
- دانش اموز دبستانی
- والدین
- اعتماد به نفس
- اشتباه کردن
- یادگیری
- تربیت کودک
- مهارت های تحصیلی
- مدرسه
نظرات(۰)
هنوز نظری تایید نشده است. اولین نفر باشید.