«باید این مبحث را کاملاً یاد بگیرم و بعد سراغ مبحث بعدی بروم.» «اگر امروز نتوانم طبق برنامه پیش بروم، یعنی برنامهام خراب شده است.» «باید همه تستها را بدون هیچ اشتباهی حل کنم.» این فکرها ممکن است در نگاه اول نشانه جدیت و تلاش باشند، اما اگر باعث شوند بیش از حد روی یک کار بمانیم یا با کوچکترین عقبافتادگی برنامه را رها کنیم، میتوانند نتیجه معکوس داشته باشند.
کمالگرایی چگونه باعث عقب افتادن از برنامه میشود؟
۱. بیش از حد روی یک مبحث وقت میگذاریم
دانشآموز کمالگرا ممکن است تصور کند تا زمانی که یک مبحث را بهطور کامل و بدون هیچ ابهامی یاد نگرفته، نباید سراغ موضوع بعدی برود. در نتیجه ممکن است زمانی که برای یک فصل در نظر گرفته شده، چند برابر شود و برنامه روزانه بههم بریزد.
۲. از شروع کردن کارهای سخت فرار میکنیم
گاهی کمالگرایی باعث میشود شروع یک کار را تا زمانی که شرایط «ایدهآل» باشد، عقب بیندازیم. مثلاً ممکن است با خودمان بگوییم: «وقتی امشب وقت بیشتری داشته باشم، با تمرکز کامل شروع میکنم.» اما این زمان ایدهآل ممکن است هیچوقت نرسد و در نهایت کار شروع نشود.
۳. یک اشتباه را به شکست کل برنامه تبدیل میکنیم
فرض کنید برای یک روز برنامه مشخصی داشتهایم، اما به هر دلیلی بخشی از آن انجام نشده است. نگاه کمالگرایانه ممکن است بگوید: «دیگه برنامه امروز خراب شد؛ از فردا شروع میکنم.» در حالی که انجام دادن بخش باقیمانده برنامه، بسیار بهتر از کنار گذاشتن کامل آن است.
۴. بیش از اندازه مرور میکنیم
مرور کردن بخش مهمی از یادگیری است، اما اگر هر مطلب را بارها و بارها بخوانیم تا احساس کنیم کاملاً مسلط شدهایم، ممکن است زمان کافی برای مباحث دیگر باقی نماند. هدف از مرور، تقویت یادگیری است، نه رسیدن به احساس اطمینان صددرصدی درباره هر مطلب.
۵. از اشتباه کردن در تستها ناراحت میشویم
اشتباه در تست زدن بخشی طبیعی از فرایند یادگیری است. اما دانشآموز کمالگرا ممکن است هر پاسخ غلط را نشانه ضعف خود بداند و زمان زیادی را صرف ناراحتی یا وسواس روی همان سؤال کند. در حالی که یک تست غلط میتواند فرصتی برای پیدا کردن یک نکته آموزشی باشد.
کمالگرایی چه تفاوتی با تلاش برای پیشرفت دارد؟
تلاش برای پیشرفت یعنی: هدف مشخص داشته باشیم. برای بهتر شدن تلاش کنیم. اشتباهاتمان را بررسی کنیم. از نتیجه آزمونها یاد بگیریم. در صورت عقب افتادن، برنامه را اصلاح کنیم. اما کمالگرایی افراطی ممکن است باعث شود: از اشتباه کردن بترسیم. شروع کار را عقب بیندازیم. روی جزئیات کماهمیت بیش از حد وقت بگذاریم. با یک عقبافتادگی، کل برنامه را رها کنیم. تصور کنیم فقط نتیجه بینقص قابل قبول است.
چطور کمالگرایی را در مطالعه مدیریت کنیم؟
۱. برای هر کار زمان مشخص تعیین کنید
به جای اینکه بگویید «تا وقتی کاملاً یاد نگیرم ادامه میدهم»، برای مطالعه هر مبحث یک بازه زمانی مشخص در نظر بگیرید. با پایان زمان، وضعیت خود را بررسی کنید و تصمیم بگیرید چه مقدار از مطلب نیاز به مرور بیشتر دارد.
۲. هدف را «پیشرفت» قرار دهید، نه «بینقص بودن»
قرار نیست هر جلسه مطالعه بدون هیچ اشتباهی تمام شود. گاهی یک جلسه خوب یعنی یک مبحث را بهتر از قبل فهمیدهاید، چند تست بیشتر حل کردهاید یا اشتباهات قبلی خود را اصلاح کردهاید.
۳. برای عقبافتادگی، برنامه جایگزین داشته باشید
اگر یک روز نتوانستید طبق برنامه پیش بروید، لازم نیست همه کارهای عقبافتاده را یکجا به روز بعد منتقل کنید. اولویتبندی کنید و مهمترین بخشها را انتخاب کنید. سپس برنامه را به شکل واقعبینانه ادامه دهید.
۴. اشتباهات را بخشی از یادگیری بدانید
تست غلط به خودی خود نتیجه منفی نیست؛ مهم این است که علت اشتباه را پیدا کنیم. آیا مطلب را بلد نبودیم؟ آیا سؤال را اشتباه خواندیم؟ آیا بیدقتی کردیم؟ آیا زمان کافی نداشتیم؟ این بررسی به ما کمک میکند از اشتباه برای پیشرفت استفاده کنیم.
۵. از قانون «کافیِ خوب» استفاده کنید
گاهی انجام دادن یک کار با کیفیت مناسب و در زمان مشخص، بهتر از تلاش برای کامل کردن آن در حدی است که برنامه را مختل کند. قرار نیست همه چیز کامل باشد؛ قرار است روند یادگیری ادامه داشته باشد.
اگر از برنامه عقب افتادیم، چه کار کنیم؟
اگر متوجه شدید به دلیل کمالگرایی از برنامه عقب افتادهاید، این مراحل را امتحان کنید: برنامه عقبافتاده را کامل از نو ننویسید. کارهای ضروریتر را مشخص کنید. مباحث کماهمیتتر را در زمان مناسب جابهجا کنید. برای هر فعالیت زمان مشخص تعیین کنید. از تلاش برای جبران همهچیز در یک روز خودداری کنید. از همان بخشی که اکنون میتوانید انجام دهید، دوباره شروع کنید.
نکته مهم
برنامه خوب، برنامهای نیست که هیچوقت از آن عقب نیفتیم؛ برنامهای است که وقتی از مسیر خارج شدیم، بتوانیم دوباره به آن برگردیم.
اگر یک روز مطابق برنامه پیش نرفت، این اتفاق به معنی شکست نیست. توانایی اصلاح برنامه و ادامه دادن، خودش یکی از مهارتهای مهم مطالعه است.
کمالگرایی میتواند باعث شود دانشآموز زمان زیادی را صرف کامل کردن یک کار کند، شروع بعضی فعالیتها را به تعویق بیندازد یا با یک اشتباه، کل برنامه را کنار بگذارد.
برای جلوگیری از این اتفاق، بهتر است به جای تمرکز بر بینقص بودن، روی پیشرفت مستمر تمرکز کنیم. تعیین زمان مشخص، پذیرش اشتباه، اولویتبندی و داشتن برنامه انعطافپذیر میتواند کمک کند حتی در روزهایی که همهچیز طبق برنامه پیش نمیرود، مسیر مطالعه ادامه پیدا کند.
در مسیر درس خواندن، پیشرفت مداوم معمولاً ارزشمندتر از تلاش برای کامل انجام دادن همهچیز است.
سوالات متداول
آیا کمالگرایی همیشه در درس خواندن بد است؟
تلاش برای انجام درست کارها میتواند مفید باشد، اما زمانی که ترس از اشتباه یا نیاز به بینقص بودن مانع شروع، ادامه یا پیشرفت شود، میتواند مشکلساز باشد.
چرا کمالگرایی باعث عقب افتادن از برنامه میشود؟
چون ممکن است باعث شود برای یک فعالیت بیش از زمان تعیینشده وقت بگذاریم، شروع کار را عقب بیندازیم یا با یک عقبافتادگی، ادامه برنامه را متوقف کنیم.
اگر از برنامه عقب افتادیم، باید همه مطالب را جبران کنیم؟
نه. بهتر است ابتدا مطالب و فعالیتهای مهمتر را اولویتبندی کنیم و برنامه را به شکل واقعبینانه ادامه دهیم.
چطور بفهمیم بیش از حد کمالگرا شدهایم؟
اگر اشتباههای کوچک باعث توقف مطالعه میشوند، برای هر مبحث بیش از حد زمان میگذاریم یا مرتب شروع کارها را به تعویق میاندازیم، بهتر است روش برنامهریزی خود را بررسی کنیم.
- کمالگرایی
- کمال گرا
- درس خواندن
- مشکلات درس خواندن
- روش مطالعه
- انگیزه درس خواندن
- دانش اموز کنکوری
- مطالعه
- امتحان نهایی
نظرات(۰)
هنوز نظری تایید نشده است. اولین نفر باشید.