همه روزها دقیقاً طبق برنامه پیش نمیروند. رفتوآمد، منتظر ماندن، فاصله بین کلاسها یا حتی چند دقیقه قبل از شروع یک کار، زمانهایی هستند که معمولاً بدون استفاده سپری میشوند. شاید هرکدام از این زمانها کوتاه به نظر برسند، اما اگر در طول روز کنار هم قرار بگیرند، میتوانند فرصت مناسبی برای انجام بعضی فعالیتهای درسی باشند. البته منظور از استفاده از زمانهای مرده این نیست که تمام روز را با درس خواندن پر کنیم یا از استراحت و تفریح صرفنظر کنیم. هدف این است که از زمانهایی که واقعاً قابل استفاده هستند، هوشمندانهتر بهره ببریم.
زمان مرده دقیقاً چیست؟
زمان مرده به فاصلههایی از روز گفته میشود که معمولاً کار مشخصی برای انجام دادن نداریم؛ برای مثال: چند دقیقه انتظار برای رسیدن سرویس یا وسیله نقلیه فاصله بین دو کلاس زمانی که منتظر شروع یک جلسه یا کلاس هستیم چند دقیقه قبل از شروع مطالعه اصلی زمان رفتوآمد، در صورتی که شرایط مناسبی برای مطالعه وجود داشته باشد فاصله کوتاه بین دو فعالیت روزانه نکته مهم این است که هر زمان آزادی، زمان مطالعه نیست. اگر خستهایم یا نیاز به استراحت داریم، بهتر است از این زمان برای بازیابی انرژی استفاده کنیم.
چرا زمانهای کوتاه هم اهمیت دارند؟
گاهی تصور میکنیم مطالعه فقط زمانی ارزش دارد که حداقل یک یا دو ساعت فرصت داشته باشیم. در حالی که بعضی فعالیتهای درسی را میتوان در زمانهای کوتاه انجام داد. مثلاً ۱۰ دقیقه برای یادگیری یک فصل جدید کافی نیست، اما میتوان در همین مدت: چند فلشکارت را مرور کرد. لغات زبان را مرور کرد. چند فرمول را از حافظه بازیابی کرد. چند تست کوتاه را بررسی کرد. اشتباهات یک آزمون را مرور کرد. خلاصه یک مبحث را خواند. چند سؤال را بدون نگاه کردن به کتاب پاسخ داد. بنابراین، ارزش زمان فقط به طول آن بستگی ندارد؛ بلکه به این بستگی دارد که برای چه کاری از آن استفاده میکنیم.
چه کارهایی برای زمانهای مرده مناسبترند؟
۱. مرور فلشکارتها
برای درسهایی مانند زبان، ادبیات یا بعضی مطالب حفظی، فلشکارت گزینه مناسبی است. میتوان چند کارت را در چند دقیقه مرور کرد و مواردی را که فراموش کردهایم علامت زد تا بعداً دوباره بررسی شوند.
۲. تمرین بازیابی
کتاب را ببندیم و سعی کنیم نکات اصلی یک مبحث را از حافظه به یاد بیاوریم. مثلاً از خودمان بپرسیم: این مبحث درباره چه چیزی بود؟ سه نکته مهم آن چه بود؟ چه فرمولهایی داشت؟ چه نکتهای را در آزمون قبلی اشتباه کردم؟ این کار حتی در چند دقیقه هم میتواند مفید باشد.
۳. مرور اشتباهات قبلی
اگر دفترچه یا فهرستی از اشتباهات آزمونها داریم، زمانهای کوتاه فرصت مناسبی برای مرور آنها هستند. لازم نیست هر بار تمام تحلیل آزمون را دوباره انجام دهیم؛ گاهی مرور چند سؤال اشتباه و یادآوری دلیل خطا کافی است.
۴. حل چند تست کوتاه
در بعضی زمانهای مرده میتوان چند تست مشخص و کوتاه حل کرد. بهتر است تعداد تستها از قبل مشخص باشد تا زمان صرف تصمیمگیری نشود.
۵. مرور فرمولها و نکات کلیدی
درسهایی مانند ریاضی و فیزیک، فرمولها و نکات مشخصی دارند که میتوان آنها را در فاصلههای کوتاه مرور کرد. البته مرور فرمول بدون تمرین کافی نیست؛ بهتر است این مرور در کنار حل مسئله و تستزدن باشد.
یک اشتباه رایج: تبدیل تمام زمانهای آزاد به مطالعه
گاهی بعد از اینکه با مفهوم زمان مرده آشنا میشویم، ممکن است بخواهیم از هر دقیقه آزاد برای درس خواندن استفاده کنیم. این کار لزوماً باعث پیشرفت بیشتر نمیشود. مغز هم به استراحت نیاز دارد. اگر زمانهای استراحت را هم به مطالعه تبدیل کنیم، ممکن است خستگی بیشتر شود و کیفیت مطالعه اصلی کاهش پیدا کند. پس بهتر است بین این دو تفاوت قائل شویم: زمان مرده: فرصتی که بدون برنامه در حال از دست رفتن است. زمان استراحت: زمانی که عمداً برای بازیابی انرژی، آرامش و فاصله گرفتن از درس در نظر گرفتهایم. هدف، حذف استراحت نیست؛ هدف، استفاده بهتر از زمانهای بدون استفاده است.
مراحل تبدیل زمانهای مرده به زمان مفید
مرحله اول: زمانهای پرتکرار را پیدا کن
برای یک روز، فاصلههایی را که معمولاً بدون استفاده میگذرانند یادداشت کن.
مرحله دوم: برای هر زمان یک فعالیت مشخص انتخاب کن
از قبل تصمیم بگیر که در هر بازه کوتاه چه کاری انجام میدهی. مثلاً: ۱۰ دقیقه → فلشکارت ۱۵ دقیقه → ۵ تست ۵ دقیقه → مرور فرمولها
مرحله سوم: ابزار لازم را آماده کن
اگر برای هر بار استفاده از زمان مرده مجبور باشی دنبال کتاب، دفتر یا فایل موردنظر بگردی، احتمالاً از آن زمان استفاده نمیکنی. پس میتوانی مطالب کوتاه و موردنیازت را از قبل آماده داشته باشی.
مرحله چهارم: کارهای کوچک را جدی بگیر
قرار نیست در ۱۰ دقیقه یک فصل را تمام کنی. یک هدف کوچک و مشخص تعیین کن و همان را انجام بده.
مرحله پنجم: زمانهای مرده را جایگزین مطالعه اصلی نکن
مطالعه عمیق، یادگیری مباحث جدید و حل تمرینهای مهم همچنان به زمان و تمرکز کافی نیاز دارند. زمانهای مرده فقط میتوانند مکمل برنامه اصلی مطالعه باشند.
نکته مهم
زمانهای مرده قرار نیست ساعت مطالعه ما را به شکل مصنوعی بالا ببرند.
اگر مثلاً ۲۰ دقیقه در طول روز صرف مرور هدفمند کنیم، بهتر است آن را یک فرصت اضافه برای تثبیت یادگیری بدانیم، نه اینکه صرفاً برای بالا بردن عدد ساعت مطالعه، هر فعالیت کوتاهی را «مطالعه» حساب کنیم.
کیفیت کاری که در این زمان انجام میدهیم، از تعداد دقیقهها مهمتر است.
برای استفاده بهتر از زمانهای مرده، لازم نیست تمام روز را به درس خواندن اختصاص دهیم. کافی است فاصلههایی را که معمولاً بدون استفاده میگذرانیم شناسایی کنیم و برای هرکدام فعالیتی کوتاه و مشخص در نظر بگیریم.
مرور فلشکارت، تمرین بازیابی، مرور اشتباهات، چند تست کوتاه و مرور نکات میتوانند گزینههای مناسبی باشند. در عین حال، نباید فراموش کنیم که استراحت هم بخشی از یک برنامه مطالعاتی سالم است.
سوالات متداول
آیا هر زمان آزادی را باید به مطالعه اختصاص دهیم؟
خیر. بعضی زمانها برای استراحت و بازیابی انرژی ضروری هستند. فقط زمانهایی را که واقعاً بدون استفاده میمانند، میتوان به فعالیتهای کوتاه درسی اختصاص داد.
در زمانهای مرده چه درسهایی را میتوان مطالعه کرد؟
مرور لغات، فلشکارت، فرمولها، نکات مهم، اشتباهات قبلی و چند تست کوتاه معمولاً برای این زمانها مناسبتر هستند.
آیا زمانهای مرده جای مطالعه اصلی را میگیرند؟
خیر. این زمانها مکمل برنامه اصلی هستند و برای یادگیری عمیق مباحث جدید، همچنان به زمان و تمرکز کافی نیاز داریم.
آیا استفاده از زمانهای مرده باعث افزایش ساعت مطالعه میشود؟
ممکن است زمان بیشتری برای فعالیتهای درسی ایجاد کند، اما هدف اصلی نباید بالا بردن عدد ساعت مطالعه باشد؛ بلکه باید از زمانهای کوتاه برای مرور و تثبیت بهتر مطالب استفاده کرد
اگر زمان مرده خیلی کوتاه باشد، باز هم استفاده از آن فایده دارد؟
بله، به شرطی که فعالیت متناسبی انتخاب شود. حتی چند دقیقه میتواند برای مرور یک نکته، چند فلشکارت یا بازیابی یک مطلب مفید باشد.
- زمان مرده
- مدیریت زمان
- زمان مطالعه
- برنامه ریزی
- بهره وری
- مرور
- دانش اموز
- تست زدن
- فلش کارت
- مطالعه
- کنکور
- امادگی کنکور
نظرات(۰)
هنوز نظری تایید نشده است. اولین نفر باشید.