قصه از اولین راههایی است که کودک از طریق آن با دنیای واژهها، جملهها و مفاهیم مختلف آشنا میشود. وقتی والدین برای کودک قصه میخوانند یا داستانی را برای او تعریف میکنند، کودک فقط شنونده یک ماجرای سرگرمکننده نیست؛ بلکه در حال شنیدن واژههای جدید، دنبال کردن اتفاقات، ارتباط دادن علت و معلول و تمرین بیان کردن ایدههای خودش است. به همین دلیل، قصهگویی میتواند یکی از روشهای ساده و در دسترس برای تقویت مهارتهای زبانی و یادگیری کودک باشد؛ بهخصوص اگر کودک فقط شنونده نباشد و در جریان داستان مشارکت کند.
قصهگویی چه تأثیری بر مهارتهای زبانی کودک دارد؟
۱. افزایش دایره واژگان
کودک در گفتوگوهای روزمره معمولاً با تعداد محدودی از واژهها روبهرو میشود. قصهها میتوانند او را با کلمات و عبارتهای جدید آشنا کنند. مثلاً در یک داستان ممکن است کودک با واژههایی مانند «ماجراجویی»، «نگران»، «تصمیم» یا «پشتکار» آشنا شود و بهتدریج معنای آنها را از متن داستان متوجه شود. هرچه کودک واژههای بیشتری بشناسد، ابزار بیشتری برای بیان افکار و احساسات خود خواهد داشت.
۲. تقویت مهارت شنیدن و درک مطلب
برای دنبال کردن یک داستان، کودک باید به اتفاقات توجه کند و ارتباط بین بخشهای مختلف آن را بفهمد. مثلاً اگر در ابتدای داستان شخصیتی تصمیمی گرفته باشد و چند دقیقه بعد نتیجه آن تصمیم مشخص شود، کودک باید اتفاقات قبلی را به خاطر داشته باشد تا بتواند ادامه داستان را درک کند. این فرایند به تمرین مهارت گوش دادن و درک مفهوم کمک میکند.
۳. کمک به بهتر صحبت کردن
قصهها الگوهای مختلف جملهسازی را در اختیار کودک قرار میدهند. کودک با شنیدن جملههای کامل و متنوع، بهمرور با شیوههای مختلف بیان کردن منظور خود آشنا میشود. بعد از شنیدن داستان نیز میتوان از کودک خواست ماجرا را با زبان خودش تعریف کند. همین بازگویی ساده، تمرین خوبی برای صحبت کردن و منظم کردن افکار است.
۴. تقویت مهارت روایت کردن
روایت کردن یعنی بتوانیم اتفاقات را با ترتیب و ارتباط منطقی بیان کنیم. وقتی کودک داستانی را تعریف میکند، معمولاً باید بداند: داستان از کجا شروع شد؟ چه اتفاقی افتاد؟ شخصیتها چه کاری انجام دادند؟ مشکل چگونه حل شد؟ داستان چگونه تمام شد؟ تمرین این ساختار میتواند به کودک کمک کند هنگام تعریف کردن یک اتفاق واقعی نیز منظمتر صحبت کند.
قصهگویی چه کمکی به یادگیری کودک میکند؟
ارتباط دادن اطلاعات با یک داستان
وقتی یک مفهوم در قالب داستان ارائه میشود، کودک میتواند آن را به شخصیتها و اتفاقات داستان ارتباط دهد. این ارتباط ممکن است به درک بهتر موضوع کمک کند. برای مثال، آموزش مفاهیمی مثل همکاری، مسئولیتپذیری، دوستی یا حل مسئله را میتوان از طریق داستان و موقعیتهای مختلف دنبال کرد
تقویت تخیل
داستان کودک را وادار میکند موقعیتها و شخصیتهایی را که میشنود در ذهن خود تصور کند. این فعالیت میتواند زمینهای برای پرسیدن سؤال، پیشبینی ادامه داستان و ساختن پایانهای متفاوت باشد.
تمرین حل مسئله
بسیاری از داستانها یک مسئله یا چالش دارند. شخصیت داستان با مشکلی روبهرو میشود و باید برای آن راهحلی پیدا کند.
چطور قصهگویی را به یک فعالیت یادگیری تبدیل کنیم؟
قبل از شروع داستان
از کودک درباره تصویر کتاب یا عنوان داستان سؤال کنید. مثلاً: فکر میکنی این داستان درباره چیست؟ به نظرت قرار است چه اتفاقی بیفتد؟ این شخصیت چه احساسی دارد؟
هنگام قصه گفتن
گاهی مکث کنید و از کودک بخواهید حدس بزند چه اتفاقی خواهد افتاد. مثلاً: «فکر میکنی حالا شخصیت داستان چه تصمیمی میگیرد؟» این کار کودک را از یک شنونده صرف به یک مشارکتکننده تبدیل میکند.
بعد از پایان داستان
از کودک بخواهید داستان را با زبان خودش تعریف کند. لازم نیست تمام جزئیات را درست به خاطر داشته باشد. مهم این است که بتواند اتفاقات اصلی را به ترتیب بیان کند. میتوانید سؤالهایی مثل اینها بپرسید: داستان درباره چه کسی بود؟ مشکل اصلی چه بود؟ چه اتفاقی باعث شد مشکل حل شود؟ کدام قسمت داستان را بیشتر دوست داشتی؟ اگر تو جای شخصیت اصلی بودی، چه کار میکردی؟
نکته مهم
اگر بعد از هر داستان تعداد زیادی سؤال از کودک بپرسیم یا دائماً اشتباهات او را اصلاح کنیم، ممکن است قصهگویی برایش از یک فعالیت لذتبخش به یک تکلیف تبدیل شود.
بهتر است سؤالها کوتاه، طبیعی و متناسب با سن کودک باشند و اجازه بدهیم کودک درباره داستان نظر خودش را بیان کند.
چند ایده ساده برای قصهگویی خلاقانه
از کودک بخواهید پایان داستان را تغییر دهد. یک داستان را با هم ادامه دهید؛ یک جمله شما و یک جمله کودک. از کودک بخواهید برای یک شخصیت اسم انتخاب کند. یک اتفاق روزمره را به شکل داستان تعریف کنید. از کودک بخواهید داستانی را که شنیده با نقاشی نشان دهد. چند تصویر در اختیارش بگذارید و بخواهید بر اساس آنها داستان بسازد. از او بپرسید اگر شخصیت داستان تصمیم دیگری میگرفت، چه اتفاقی میافتاد.
قصهگویی فعالیتی ساده است، اما میتواند فرصتهای مختلفی برای یادگیری کودک ایجاد کند. شنیدن داستان به آشنایی با واژهها و ساختارهای زبانی کمک میکند و بازگویی، سؤال پرسیدن و ادامه دادن داستان نیز کودک را به صحبت کردن، فکر کردن و سازماندهی ایدههایش تشویق میکند.
برای استفاده بهتر از این روش، لازم نیست قصهگویی را به یک فعالیت آموزشی رسمی تبدیل کنیم. چند دقیقه قصهگویی همراه با گفتوگو، سؤال و مشارکت کودک میتواند هم لذتبخش باشد و هم فرصتی برای تقویت مهارتهای زبانی و شناختی او ایجاد کند.
سوالات متداول
آیا قصهگویی باعث افزایش دایره واژگان کودک میشود؟
بله. کودک هنگام شنیدن داستان با واژهها و عبارتهای جدید روبهرو میشود و میتواند معنای آنها را از فضای داستان و گفتوگو متوجه شود.
قصهگویی چه مهارتهایی را در کودک تقویت میکند؟
تقویت دایره واژگان، شنیدن و درک مطلب، مهارت گفتاری، روایت کردن، تخیل، توجه و برخی مهارتهای حل مسئله از جمله مهارتهایی هستند که میتوانند با قصهگویی تمرین شوند.
چطور کودک را در قصهگویی مشارکت دهیم؟
میتوان از او خواست ادامه داستان را حدس بزند، درباره شخصیتها نظر بدهد، پایان داستان را تغییر دهد یا داستان را با زبان خودش تعریف کند.
آیا قصه گفتن بهتر است یا خواندن کتاب داستان؟
هر دو روش میتوانند مفید باشند. خواندن کتاب کودک را با متن و واژههای متنوع آشنا میکند و قصهگویی شفاهی فرصت بیشتری برای گفتوگو و مشارکت ایجاد میکند.
از چه سنی میتوان قصهگویی را شروع کرد؟
قصهگویی را میتوان از سالهای ابتدایی زندگی کودک شروع کرد و با افزایش سن، داستانها و نوع مشارکت کودک را متناسب با تواناییهای او تغییر داد.
- قصه گویی
- قصه
- یادگیری
- کودک
- اموزش ابتدایی
- تقویت مهارت
- رشد کودک
- ابتدایی
- دبستان
- والدین و کودک
- مهارت شنیداری
نظرات(۰)
هنوز نظری تایید نشده است. اولین نفر باشید.