برای خیلی از دانشآموزان پیش آمده که یک روز طبق برنامه درس نخوانند؛ شاید مهمانی پیش آمده باشد، خسته بوده باشند، کاری غیرمنتظره داشته باشند یا حتی فقط نتوانسته باشند طبق برنامه پیش بروند. مشکل اصلی معمولاً خودِ یک روز عقب افتادن نیست؛ مشکل زمانی شروع میشود که با خودمان فکر کنیم: «حالا که یک روز عقب افتادم، دیگر برنامهام به هم ریخته و باید همهچیز را از اول شروع کنم.» این طرز فکر میتواند یک روز عقبافتادگی را به چند روز یا حتی چند هفته تبدیل کند. اما واقعیت این است که عقب افتادن از برنامه، بخشی طبیعی از برنامهریزی است. مهم این است که بدانیم بعد از آن چه کار کنیم.
آیا باید تمام درسهای عقبافتاده را روز بعد جبران کنیم؟
معمولاً نه. اولین واکنش بعضی از دانشآموزان این است که تمام کارهای انجامنشده را به روز بعد منتقل کنند. در نتیجه برنامه روز بعد بیش از حد سنگین میشود. مثلاً اگر قرار بوده در روز اول: دو ساعت ریاضی بخوانند، یک ساعت زیست مطالعه کنند، ۳۰ تست بزنند، و هیچکدام انجام نشده باشد، ممکن است بخواهند روز بعد برنامه معمولی خودشان را به همراه تمام کارهای عقبافتاده انجام دهند. نتیجه چیست؟ برنامهای سنگین و غیرواقعی که احتمالاً دوباره اجرا نمیشود. به جای این کار، باید ابتدا مشخص کنیم کدام کارها واقعاً ضروری هستند.
چطور؟
دلیل عقب افتادن را پیدا کن
قبل از جبران، ببین چرا از برنامه عقب افتادی. آیا: برنامه از ابتدا بیش از حد سنگین بوده؟ زمان کافی برای مطالعه در نظر نگرفته بودی؟ یک اتفاق پیشبینینشده رخ داده؟ زمان زیادی را صرف یک درس کردهای؟ تمرکز کافی نداشتی؟ استراحتهایت بیشتر از چیزی شده که برنامهریزی کرده بودی؟ اگر این اتفاق فقط یک بار رخ داده، لازم نیست نگران باشی. اما اگر مرتب از برنامه عقب میافتی، شاید مسئله فقط «کمکاری» نباشد و خود برنامه نیاز به اصلاح داشته باشد.
همه عقبافتادگیها را یکجا جبران نکن
وقتی فهرست کارهای انجامنشده را میبینی، ممکن است بخواهی همه آنها را در یک روز تمام کنی. اما بهتر است کارهای عقبافتاده را دستهبندی کنی.
کارهای ضروری
کارهایی که برای ادامه برنامه لازم هستند و اگر انجام نشوند، مطالعه مباحث بعدی دشوار میشود.
کارهای قابل انتقال
کارهایی که میتوان آنها را به یکی از روزهای آینده منتقل کرد، بدون اینکه به روند مطالعه آسیب جدی بزند.
کارهای کماهمیتتر
فعالیتهایی که میتوانند حذف، کوتاه یا در زمان دیگری انجام شوند. این دستهبندی کمک میکند برای جبران، فقط روی مهمترین کارها تمرکز کنیم.
برنامه روز بعد را کمی تنظیم کن، نه اینکه آن را دو برابر کنی
اگر یک روز عقب افتادی، لازم نیست روز بعد دو برابر همیشه درس بخوانی. میتوانی بخشی از کار عقبافتاده را به برنامه روزهای بعد اضافه کنی. برای مثال اگر یک مبحث یکساعته انجام نشده است، میتوانی آن را به دو بخش ۳۰ دقیقهای تقسیم کنی و در دو روز آینده انجام دهی. این روش معمولاً از فشرده کردن تمام کارها در یک روز منطقیتر است.
اگر دو یا سه روز عقب افتادیم چه؟
هرچه عقبافتادگی بیشتر شود، اهمیت اولویتبندی هم بیشتر میشود. در این شرایط بهتر است به جای تلاش برای اجرای دقیق برنامهای که دیگر با شرایط فعلی هماهنگ نیست، یک برنامه بازتنظیمشده بنویسیم. برای این کار: مباحث انجامشده را مشخص کن. کارهای عقبافتاده را فهرست کن. مباحث مهمتر را مشخص کن. زمان باقیمانده تا آزمون یا امتحان را در نظر بگیر. برنامه جدید را با توجه به شرایط فعلی تنظیم کن. گاهی بهترین کار این نیست که به برنامه قبلی برگردیم؛ بلکه باید از نقطهای که الان هستیم، برنامه جدیدی بسازیم.
آیا باید ساعت مطالعه را خیلی بیشتر کنیم؟
معمولاً افزایش شدید ساعت مطالعه برای جبران یک روز عقبافتادگی تصمیم مناسبی نیست. خستگی زیاد میتواند کیفیت مطالعه را کاهش دهد و باعث شود روز بعد هم نتوانیم طبق برنامه پیش برویم. به جای اینکه بگوییم: «امروز باید هر طور شده ۱۲ ساعت درس بخوانم!» بهتر است بگوییم: «امروز برنامه اصلیام را انجام میدهم و یک بخش مشخص از عقبافتادگی را هم جبران میکنم.» هدف، برگشتن به روند منظم مطالعه است؛ نه تنبیه کردن خودمان بابت یک روز ناموفق.
یک مثال ساده
فرض کنیم دانشآموزی برای دوشنبه این برنامه را داشته است: ۲ ساعت ریاضی ۲ ساعت زیست ۱ ساعت ادبیات ۳۰ تست اما دوشنبه هیچکدام انجام نشده است. لازم نیست سهشنبه برنامه دوشنبه و سهشنبه را با هم اجرا کند میتواند برنامه سهشنبه را حفظ کند و مثلاً: ۱ ساعت از ریاضی عقبافتاده را به سهشنبه اضافه کند. بخشی از تستها را به چهارشنبه منتقل کند. مطالعه ادبیات را به زمان مناسبتری در هفته منتقل کند. به این ترتیب، برنامه به جای اینکه از هم بپاشد، بهتدریج دوباره متعادل میشود.
اشتباهاتی که بعد از عقب افتادن نباید انجام دهیم
۱. کنار گذاشتن کامل برنامه
«دیگه خراب شد، از شنبه دوباره شروع میکنم.» این جمله میتواند یک عقبافتادگی کوچک را بزرگتر کند.
۲. دو برابر کردن حجم مطالعه
قرار نیست با فشار زیاد، یک روز از دسترفته را در یک روز جبران کنیم.
۳. حذف استراحت
استراحت مناسب بخشی از مطالعه مؤثر است و نباید برای جبران عقبافتادگی کاملاً حذف شود.
۴. تغییر مداوم برنامه
هر بار که از برنامه عقب میافتیم، نباید یک برنامه کاملاً جدید بنویسیم. ابتدا باید ببینیم آیا با یک اصلاح کوچک میتوانیم به مسیر برگردیم.
۵. سرزنش کردن خود
سرزنش کردن معمولاً زمان ازدسترفته را برنمیگرداند. بررسی علت و پیدا کردن راهحل، کمک بیشتری میکند.
یک فرمول ساده برای برگشتن به برنامه
اگر یک روز از برنامه عقب افتادی، این چهار مرحله را به خاطر بسپار: متوقف نشو → اولویتبندی کن → بخشی را جبران کن → به برنامه اصلی برگرد یعنی ابتدا مشخص کن چه چیزی واقعاً مهم است، بخشی از عقبافتادگی را بهصورت منطقی جبران کن و سپس دوباره به روند عادی مطالعه برگر
یک روز درس نخواندن به معنی از بین رفتن تمام برنامه نیست.
اگر یک روز عقب افتادیم، بهتر است به جای جبران هیجانی، ابتدا دلیل عقبافتادگی را پیدا کنیم، کارهای مهمتر را مشخص کنیم و بخشی از کارهای ضروری را به روزهای آینده منتقل کنیم.
مهمتر از جبران یک روز، برگشتن به مسیر مطالعه است.
گاهی بهترین تصمیم این نیست که تمام گذشته را جبران کنیم؛ بلکه باید از امروز دوباره منظم ادامه دهیم.
سوالات متداول
اگر یک روز کامل درس نخواندیم، باید روز بعد دو برابر درس بخوانیم؟
خیر. بهتر است بخشی از کارهای مهم عقبافتاده را به روزهای بعد منتقل کنیم تا برنامه بیش از حد سنگین نشود.
آیا یک روز عقب افتادن از برنامه طبیعی است؟
بله. برنامههای درسی ممکن است به دلیل اتفاقات پیشبینینشده همیشه دقیقاً طبق برنامه پیش نروند. مهم این است که بتوانیم دوباره به مسیر برگردیم.
اگر مرتب از برنامه عقب میافتیم چه کار کنیم؟
اگر این اتفاق تکرار میشود، بهتر است خود برنامه را بررسی کنیم. ممکن است حجم کارها بیش از زمان واقعی، یا برنامه بیش از حد فشرده باشد.
کارهای عقبافتاده را اول انجام دهیم یا برنامه همان روز را؟
بهتر است هر دو را در نظر بگیریم. برنامه همان روز نباید کاملاً کنار گذاشته شود و بخشی از زمان نیز میتواند به جبران کارهای ضروری اختصاص پیدا کند.
آیا حذف استراحت برای جبران عقبافتادگی کار درستی است؟
خیر. حذف کامل استراحت میتواند خستگی و کاهش کیفیت مطالعه را به دنبال داشته باشد. بهتر است زمان جبرانی محدود و منطقی باشد.
- برنامه ریزی
- درس خواندن
- عقب افتادگی دروس
- درس
- انگیزه
- مدیریت زمان
- کنکوری
- امتحان
نظرات(۰)
هنوز نظری تایید نشده است. اولین نفر باشید.